MARTIJN ENGELBREGT / 06 APR 06

Esprit versus democratie

Martijn Engelbregt, wie kent hem niet. Procedurekunstenaar, verzamelaar, statisticus. Doet om de zoveel tijd stof opwaaien en heeft school en vijanden gemaakt. Hij sprak voor de tweede keer als Zefir7-genodigde. Ditmaal om zijn driejarig project de Dienst aan het verzamelde volk te ontvouwen.

Kernvraag van het project: kunst en democratie, bijt dat elkaar? Beschikbaar budget: 160.000 euro, ofwel 16 miljoen eurocenten, ofwel 1 cent per staatsburger. Medewerkers: 74.653 Nederlanders. Doel: vervaardig een kunstwerk voor het zogeheten Logement, de nieuwe dependance van de Tweede Kamer, tevens huisvesting van de LPF-fractie en een paar ondersteunende diensten.
Om te beginnen bouwde Engelbregt een eigen onderkomen in het Logement met uitzicht op de zaal waar tijdens de Dienstperiode enkele parlementaire enquêtes plaatshadden. Buiten die momenten was het er klaarblijkelijk een dooie boel. Opluistering was gewenst. Engelbregt maakte een prozaïsch (of deprimerend) beeldverslag van interieurs, meubilair en parafernalia van diensten en volksvertegenwoordiging en bood het beeldmateriaal op de voor de Dienst opgerichte website ter inspiratie aan. Er volgden 552 voorstellen en (meer dan) 18.986 reacties.
Het is bekend. Nederlanders schuwen doorgaans het grote gebaar. Generaal gesproken dan, want een slappe lul van acht bij drie meter, losjes op het Plein gedrapeerd als aanmoediging om minder slap te lullen in de Kamer zou je een groot gebaar kunnen noemen. Het werk viel niet in de prijzen. De talloze schilderijen, van abstract, symbolisch esoterisch tot amateuristisch realistisch, evenmin. Voorts waren er veel treffende teksten, waaronder het in neon uitgevoerde, enigszins reactionaire ŒHet is niet zo dat wel als een winnaar uit de bus kwam en een vaste plek bij de ingang van het Logement verwierf.
Engelbregt verzamelde alles en matigde zich geen standpunten aan. De kunstenaar wikt en het volk beschikt. Democratie tenslotte. En als dan na ingewikkelde stemprocedures en corrumperende elektronische stemfraudes, mogelijk niet de beste inzendingen winnen, of toevalligerwijs de inzending van de initiator wél, dan heeft het volk dat zo gewild. Het volk krijgt de kunst die het verdient. Zo werkt dat in dit geval. Dat leidt soms tot teleurstellingen en het mooie van democratie is dat die dan weer geuit mogen worden, wat na afloop van de voordracht ook gebeurde. Een oudere, zich niet nader voorstellende heer rees op uit het publiek om spreker, wiens naam hem inderhaast ontgaan was, beide oren te wassen over zowel de resultaten als het kostenverslindende kunstproject zelf, dat volgens hem al veel vaker was vertoond, zelfs al in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw. En om van Kafka nog maar te zwijgen. Even krachtig als kort gezegd zou Engelbregt zich moeten schamen vanwege het volslagen gebrek aan esprit. Hoewel overrompeld door de tamelijk onverwachte donderpreek dankte Engelbregt de spreker voor diens reflectie, waar toch tenminste één zestienmiljoende deel van een waarheid in zou kunnen zitten.
Zoals opgemerkt matigt Engelbregt zich geen oordeel aan, rangschikt niet hiërarchisch en scheidt het kaf niet van het koren. Voor hem is de procedure het eigenlijke werk. De uitkomsten zijn mooi meegenomen. Hij liet een proces van drie jaar in anderhalf uur de revue passeren en hield een vrij luchtig betoog. Mogelijk zit die luchtigheid hem daarbij af en toe in de weg om degenen te bedienen die hunkeren naar overmaatse bezieling. Maar wat in Nederland groots en meeslepend is, daarvan moet doorgaans de kop voortijdig rollen.

Bart de Haas

WWW
www.egbg.nl

www.de-dienst.nl
 

BEKIJK DE UITNODIGING

^

 


^

01-202-203-204-205-207-208-209-210-21112131415